LGS hakkında konuşulan sayıların çoğu ikinci elden gelir: "bu yıl çok zordu", "tam puan alan azaldı", "fen lisesi puanları düştü". MEB'in Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü her yıl iki resmî rapor yayımlar: merkezî sınav raporu (temmuz) ve ilk yerleştirme raporu (ağustos). Sayıların aslı oradadır. Bu yazı o iki raporun 2026 sayılarını olduğu gibi aktarır; bizim türettiğimiz oranlar "hesaplanmıştır" diye işaretlidir. Amaç sınavı büyütmek değil, sınavın gerçek ölçeğini görüp planı ona göre kurmaktır.
Katılım: bir milyona yakın öğrenci
2026 LGS kapsamındaki merkezî sınava 1.022.658 öğrenci başvurdu, 994.358'i sınava girdi; katılım oranı yüzde 97,23 (MEB, 2026a). Sınav yurt içinde 971 sınav merkezinde, 4.244 binada ve 64.697 salonda; yurt dışında 11 merkezde uygulandı. 10.950 öğrenciye özel gereksinimlerine göre farklı sınav tedbiri uygulandı; 239 öğrenci evde ya da hastanede sınava girdi.
Ölçek şunu söyler: 8. sınıf öğrencisi bir sınıfla ya da bir okulla değil, neredeyse bir milyon akranıyla aynı anda ölçülür. Bu, korkutucu bir cümle değil, ölçeği doğru kuran bir cümledir; çünkü LGS puanı mutlak değil görelidir. Bir sorunun değeri, onu kaç öğrencinin çözüp çözemediğine göre değişir ve öğrencinin yeri, kaç kişinin önünde olduğuyla belirlenir. Bu yüzden "kaç net yaptım" sorusu tek başına eksiktir; "bu net bu yıl kaç kişinin önüne geçirir" sorusu tamamlar.
Tam puan: 452 öğrenci, yıla göre dalgalanan bir sayı
2026'da 452 öğrenci tam puan aldı; bu öğrenciler 383 farklı binada sınava girdi (MEB, 2026a). Raporun verdiği tarihsel dizi öğreticidir: 2018'de 18, 2019'da 565, 2020'de 181, 2021'de 97, 2022'de 194, 2023'te 562, 2024'te 413, 2025'te 719, 2026'da 452 öğrenci tam puan aldı. Tam puan alanların test ortalamaları da raporda verilir: Türkçe 99,40, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 99,59, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 99,73, Yabancı Dil 99,65, Matematik 99,79, Fen Bilimleri 99,73.
Dizinin dalgalanması iki şeyi anlatır. Birincisi, tam puan sayısı sınavın o yılki zorluğunun bir ölçüsüdür ve yıldan yıla iki-üç kat değişebilir; dolayısıyla "geçen yıl kaç tam puan vardı" bilgisi bu yılın sınavı için bir tahmin değil, yalnız bir bağlamdır. İkincisi, tam puan alanların bile ortalamalarının 100 değil 99,4-99,8 arasında olması, sınavın uygulanan hâlde bir-iki soruluk iptal ya da eşleştirme farkları içerdiğini hatırlatır; yani "hatasız sınav" mutlak değil, o yılın koşulları içinde tanımlıdır. Öğrenci için ders şudur: hedef "tam puan" değil, hedef okulun gerektirdiği sıradır.
Ayırt edicilik: hangi test kimi ayırdı?
Rapor her testin ayırt edicilik düzeyini verir (MEB, 2026a): Türkçe 0,48; T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 0,60; Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 0,53; Yabancı Dil 0,69; Matematik 0,52; Fen Bilimleri 0,54. Ayırt edicilik, bir sorunun (ya da testin) yüksek puanlı öğrenciyle düşük puanlı öğrenciyi ne kadar ayırdığını gösteren bir ölçme kavramıdır; 1'e yaklaştıkça test, iyi hazırlanmış öğrenciyi daha keskin ayırır.
Bu tablonun okunması, "hangi ders zor" sorusundan farklıdır. Yabancı dilin 0,69 ile en ayırt edici test olması, o testte öğrencilerin uçlara dağıldığını gösterir: iyi olan neredeyse hepsini, olmayan neredeyse hiçbirini yapıyor. Türkçenin 0,48 ile en düşük ayırt ediciliğe sahip olması ise tersini söyler: öğrenciler Türkçede birbirine yakın kümelenir; bu yüzden Türkçede kaçırılan bir soru, öğrenciyi kalabalık bir kümenin içinden geriye atar. Matematik (0,52) ve fen (0,54) ortadadır. Pratik sonuç: sıralamada yer değiştirten dersler, öğrencinin en iyi olduğu ders değil, kalabalığın kümelendiği derslerdir. LGS'de mantık ve muhakeme sorularının neden belirleyici olduğunu anlatan yazımız, bu kümelenmenin nerede kırıldığını anlatır.
Yerleştirme: 190 bin merkezî, 772 bin yerel
İlk yerleştirme raporuna göre (MEB, 2026b) merkezî sınav puanıyla öğrenci alan okullarda 198.905 kontenjan vardı; 190.473 öğrenci yerleşti, doluluk yüzde 95,76. Okul türlerine göre merkezî yerleşen: Anadolu lisesi 60.780, Anadolu imam hatip lisesi 41.480, mesleki ve teknik Anadolu lisesi 40.303, fen lisesi 38.700, sosyal bilimler lisesi 9.210. Yerel yerleştirmede (sınavsız) 1.060.709 kontenjanın 772.849'u doldu (yüzde 72,86); okul türlerine göre Anadolu lisesi 352.895, mesleki ve teknik 343.948, Anadolu imam hatip 76.006. Toplam 296.292 kontenjan boş kaldı.
Sayının anlamı oran olarak okunur: merkezî sınava giren 994.358 öğrencinin 190.473'ü, yani yaklaşık yüzde 19'u, merkezî sınav puanıyla öğrenci alan bir okula yerleşti (oran hesaplanmıştır). Fen liselerinin 38.700 kişilik kapısı ise sınava girenlerin yaklaşık yüzde 3,9'una karşılık gelir (hesaplanmıştır). Bu, "fen lisesi için kaçıncı olmak gerekir" sorusunun kabaca cevabıdır: Türkiye genelinde ilk yüzde dört. Sayı ürkütücü görünebilir; ama tam da bu yüzden hedefi "iyi bir lise" gibi bulanık bırakmak yerine, okul türü ve il bazında somutlamak gerekir. Bloom'un (1984) bire bir öğretimin sınıf öğretimine göre iki standart sapmalık üstünlüğünü gösteren çalışması, bu yüzde dörtlük dilimde niçin farklılaşmış öğretimin belirleyici olduğunu açıklar.
Tercih sırası: ilk tercihine yerleşen 57 bin öğrenci
Merkezî yerleştirmede yerleşen 190.473 öğrencinin 56.961'i birinci, 46.224'ü ikinci, 32.859'u üçüncü, 21.102'si dördüncü, 13.961'i beşinci, 8.819'u altıncı, 5.155'i yedinci, 3.020'si sekizinci, 1.547'si dokuzuncu, 825'i onuncu tercihine yerleşti (MEB, 2026b). İlk beş tercihe yerleşenlerin toplamı 171.107, yani merkezî yerleşenlerin yüzde 89,8'i (toplam ve oran hesaplanmıştır); ilk tercihine yerleşen oran yüzde 29,9'dur (hesaplanmıştır).
Bu dağılım, tercih listesinin nasıl kurulacağını öğretir. Öğrencilerin onda yedisi ilk tercihine gitmemiştir; listenin ilk sırası bir hedef, ikinci ile beşinci sıraları ise gerçek yerleşmenin olduğu yerdir. YKS'de de aynı örüntü vardır: 2026-YKS'de yerleşenlerin yalnız yüzde 19,36'sı ilk tercihine gitmiştir (2026 YKS sayılarla yazımızda ayrıntısı var). Tercih listesi bir dilek listesi değil, sıralı bir olasılık listesidir.
Sayıdan plana: 8. sınıfa bu yıl başlayan öğrenci için
Bu raporlar üç somut karar üretir. Birincisi, hedefin sıra olarak yazılması. "Fen lisesi" demek, ilk yüzde dört demektir; "iyi bir Anadolu lisesi" demek, il ve okul bazında belirli bir yüzdelik dilim demektir. Hedef sıra yazıldığında, haftalık deneme sonucu o sıraya göre konumlanır ve "iyi mi" sorusu "yaklaşıyor mu" sorusuna dönüşür.
İkincisi, kaldıraç. Ayırt edicilik tablosu, kalabalığın nerede kümelendiğini söyler: Türkçe ve matematikte kaçırılan bir soru, kalabalık bir kümenin içinden geriye düşürür. Bu yüzden LGS'de "Türkçe kolay, oradan puan gelir" cümlesi tehlikelidir; Türkçe herkese puan getirir, yani fark yaratmaz, ama kaçırılan her soru fark yaratır. Doğru strateji, kolay derslerde hatasızlık, ayırt edici derslerde derinliktir. Öğrenme biliminde bunun karşılığı, geri çağırma pratiğinin (Roediger ve Karpicke, 2006) ve aralıklı tekrarın (Dunlosky vd., 2013) kolay derslerde hata oranını düşürmedeki gücüdür.
Üçüncüsü, yeni nesil soruya hazırlık. PISA'nın gösterdiği gibi (OECD, 2019) öğrencinin bilgiyi yeni bir bağlamda kullanabilmesi, bilgiyi hatırlamasından ayrı bir beceridir; LGS'nin uzun, bağlamlı, grafik ve tablo okumalı soruları tam bu beceriyi ölçer. Maarif Modeli'nin (MEB, 2024) beceri temelli programı bu yönü güçlendiriyor; LGS'de Maarif Modeli'nin neyi değiştirdiğini anlatan yazımız, sınavın bu doğrultuda nasıl evrildiğini ele alır.
Bu okuma Fermat'ta nasıl işler?
Kurumumuzda 8. sınıf öğrencisinin haftalık deneme sonucu tek bir puan olarak değil, ders bazında ve soru türü bazında (bilgi mi, muhakeme mi, okuma mı) raporlanır. Hedef okul türünün 2026'daki kontenjan ve yerleşme tablosu, hedef puana; hedef puan, ders bazında hedef nete; hedef net ile bugünkü net arasındaki fark, konu bazında haftalık listeye çevrilir. Bu çeviriyi FermatAI yapar, koçluk görüşmesi kararı verir, sonraki hafta yeniden ölçülür. Deneme sınavının netin ötesinde nasıl analiz edildiğini anlatan yazımız bu döngünün ayrıntısıdır.
Sonuç: bir milyon öğrenci, tek bir plan
2026 LGS'nin sayıları bir tehdit değil bir ölçektir: 994 bin katılımcı, 452 tam puan, 190 bin merkezî yerleşme, fen liseleri için yüzde dörtlük bir kapı, ilk tercihine gidebilen onda üç. Bu ölçekte "çok çalışmak" yetmez; nerede durduğunu bilmek ve kalabalığın kümelendiği yerde hatasız olmak gerekir. 8. sınıf öğrencinizin deneme sonucunu bu ölçekte birlikte konumlandırmak isterseniz kurumumuza bekleriz.
Seçilmiş literatür
Bu yazıda başvurulan başlıca kaynaklar; iddiaların izlenebilir olması ve okuyucunun kendi doğrulamasını yapabilmesi için aşağıda listelenmiştir.
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, ÖDSGM (2026a). 2026 LGS Kapsamında Merkezî Sınav Raporu (duyuru, 10 Temmuz 2026). meb.gov.tr
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2026b). LGS Kapsamındaki İlk Yerleştirme Sonuçlarının Raporu (duyuru, Ağustos 2026). meb.gov.tr
- Bloom, B. S. (1984). The 2 Sigma Problem: The Search for Methods of Group Instruction as Effective as One-to-One Tutoring. Educational Researcher, 13(6), 4–16.
- Roediger, H. L., & Karpicke, J. D. (2006). Test-Enhanced Learning: Taking Memory Tests Improves Long-Term Retention. Psychological Science, 17(3), 249–255.
- Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving Students' Learning With Effective Learning Techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58.
- OECD (2019). PISA 2018 Results (Volume III): What School Life Means for Students' Lives. OECD Publishing, Paris.
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli — Öğretim Programları. Ankara. (Alan becerileri MAB, kavramsal beceriler KB, eğilimler E ve sosyal-duygusal beceriler SDB kodlamaları bu programdan alınmıştır.)
Randevu: fermatvip.com/randevu — 0546 260 54 46
İlgili okumalar: LGS'de mantık ve muhakeme · LGS'de Maarif Modeli: ne değişti? · Deneme sınavı nasıl analiz edilir?
Akademik künye — Kurumumuzun eğitimde yapay zekâ yaklaşımı dört kalıcı kayıtla açık erişimde belgelenmiştir. Kuram makalesi: DOI 10.5281/zenodo.21910882. Monografi: DOI 10.5281/zenodo.21894382. Tanım makalesi: DOI 10.5281/zenodo.21309306. Teknik rapor: DOI 10.5281/zenodo.21203519. Kayıtlar CERN tarafından işletilen Zenodo altyapısında tutulur; kuram makalesi ve teknik rapor ayrıca EdArXiv (Center for Open Science) ve SSRN üzerinde de açık erişimdedir. Tüm künyeler: Akademik Temel · Araştırma & Yayınlar.