Tıp, Mühendislik, Hukuk ve Psikoloji Hedefleyen Öğrenci Nasıl Çalışmalı? 2026 Giriş Puanlarıyla Hedefe Göre Plan

Öğrencilerin "hedefim tıp" cümlesi ile ÖSYM'nin tablosu arasında büyük bir boşluk vardır. Tıp, tek bir program değil, 2026'da devlet üniversitelerinde 111, vakıf üniversitelerinde 112 ayrı programdır; en düşük giriş puanlı devlet programı ile en yüksek giriş puanlısı arasında 78 puan vardır. Mühendislikte bu makas daha da geniştir. Hedef belirleme kuramı (Locke ve Latham, 2002), belirli ve zorlayıcı hedeflerin belirsiz hedeflerden daha yüksek performans ürettiğini kırk yıllık deneyle gösterir; ama "belirli" olmak, hedefi bir sayıya bağlamak demektir. Bu yazı o sayıları verir.

Aşağıdaki bütün giriş puanları ÖSYM'nin 2026-YKS yerleştirme sonuçlarına ilişkin Tablo-4'ünden (her programın genel kontenjanda en küçük ve en büyük puanı) hesaplanmıştır (ÖSYM, 2026b); yalnız devlet ve vakıf üniversiteleri, genel kontenjan ve yerleşeni olan programlar alınmıştır. "Giriş puanı" bir programın o yıl aldığı en düşük puandır; "ortanca" ise aynı ailedeki programların giriş puanlarının ortasıdır. Aday sayıları ise ÖSYM'nin yerleştirme puanı yığınsal dağılımından gelir (ÖSYM, 2026a).

Önce ölçek: bir puan kaç adayın üstünde?

Giriş puanı tek başına anlamlı değildir; kaç adayın üstüne çıkmak demek olduğu bilinince anlam kazanır. 2026'da yerleştirme puanı (ortaöğretim başarı puanı dâhil) SAY'da 530 ve üstü olan 3.500, 510 ve üstü 12.887, 490 ve üstü 27.402, 470 ve üstü 44.919, 450 ve üstü 63.669, 410 ve üstü 105.112, 370 ve üstü 157.778, 310 ve üstü 282.213 aday vardı. EA'da 450 ve üstü 5.299, 430 ve üstü 12.363, 410 ve üstü 29.700, 390 ve üstü 58.772, 370 ve üstü 97.839, 350 ve üstü 148.570 aday vardı (ÖSYM, 2026a). Bu tablo, aşağıdaki her giriş puanının yanına bir "kaçıncı" sayısı koymanızı sağlar. Puan türleri arasında kıyas yapılmaz: SAY ile EA'nın ölçekleri farklıdır ve bir öğrenci yalnız kendi puan türünün dağılımında konumlanır. Netin sıralamaya nasıl çevrildiğini anlatan yazımız bu çevirinin yöntemini verir.

Tıp, diş hekimliği, eczacılık: dar aralık, yüksek taban

Tıp (SAY). Devlet: 111 program, 14.795 kontenjan, giriş puanı 464,9-543,0, ortanca 505,3; en yüksek giriş İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa (543,0) ve Hacettepe'nin iki programı (541,4; 537,8). Vakıf: 112 program, 3.462 kontenjan, giriş 465,4-559,7, ortanca 495,5. Dağılımla okunduğunda: devlet tıpta en düşük giriş olan 465 puan, SAY yerleştirme puanı 450'nin üstündeki 63.669 aday ile 470'in üstündeki 44.919 adayın arasında bir yere, kabaca ilk 50 bin bandına düşer; ortanca 505 ise 510'un üstündeki 12.887 ile 490'ın üstündeki 27.402 aday arasına, kabaca ilk 15-20 bin bandına.

Diş hekimliği (SAY). Devlet: 78 program, 3.777 kontenjan, giriş 433,5-499,3, ortanca 484,8. Eczacılık (SAY). Devlet: 36 program, 1.600 kontenjan, giriş 465,8-486,1, ortanca 472,7; aile içindeki en dar aralık budur — yirmi puanlık bir bant.

Bu üç ailenin ortak özelliği, tabanın yüksek ve aralığın dar olmasıdır: "herhangi bir devlet tıp" ile "en iyi devlet tıp" arasında 78 puan vardır ama "herhangi bir devlet tıp" bile SAY havuzunun ilk yüzde beşi demektir (63.669 / 1.135.718 SAY puanı hesaplanan aday; hesaplanmıştır). Çalışma iskeleti buna göre kurulur: TYT'de dört testin tamamında hata payı yok denecek kadar azdır; AYT'de matematik ile fen üçlüsü (fizik, kimya, biyoloji) birlikte taşınır. 2026'da AYT fizik ortalaması 14 soruda 2,6, kimya 13 soruda 2,1, biyoloji 13 soruda 3,0 idi (ÖSYM, 2026a); tıp adayı bu üç testte ortalamanın üç-dört katını hedefler ve bu, üç dersin üçünde de kavram düzeyinde çalışmayı zorunlu kılar. AYT fizik, kimya ve biyolojinin her birinin nasıl çalışılacağını ayrı yazılarda anlatmıştık; tıp adayı için üçü tek programdır.

Mühendislik: tek hedef değil, iki farklı hedef

Mühendislik ailesinin 2026 tablosu, "mühendislik istiyorum" cümlesinin neden yetersiz olduğunu gösterir. Devlet üniversitelerinde bilgisayar mühendisliği 132 program, 8.689 kontenjan, giriş 304,0-533,7, ortanca 380,3; elektrik-elektronik 121 program, giriş 311,4-539,8, ortanca 399,7; makine 114 program, giriş 304,5-526,8, ortanca 371,2; endüstri 70 program, giriş 303,9-534,8, ortanca 410,8; inşaat 108 program, giriş 305,0-492,1, ortanca 337,5; yazılım 42 program, giriş 304,0-451,6, ortanca 350,7; mimarlık 69 program, giriş 322,6-476,4, ortanca 352,9 (ÖSYM, 2026b, Tablo-4; hesaplanmıştır). En yüksek girişler her dalda aynı üç kurumda toplanır: İTÜ, ODTÜ, Boğaziçi (bilgisayarda 533,7 / 531,8 / 526,8; elektrik-elektronikte ODTÜ 539,8, Boğaziçi 533,6).

Aralık 230 puan geniştir; yani aynı ad altında iki ayrı hedef vardır. Üst bant (İTÜ-ODTÜ-Boğaziçi ve birkaç kurum daha, 500-540): SAY yerleştirme puanı 510'un üstündeki 12.887 aday, yani tıbbın ortancasıyla aynı sıra bandı. Orta bant (ortancalar 340-410): 370'in üstündeki 157.778 ile 410'un üstündeki 105.112 aday arası, yani ilk 100-160 bin bandı. İki bant iki farklı çalışma planı ister. Üst bant, tıp adayının programına yakındır: TYT'de hatasızlık, AYT matematikte 39 sorunun büyük bölümü, fizikte tam kapsama. Orta bant için ise belirleyici olan AYT matematiktir: 2026'da AYT matematik ortalaması 39 soruda 7,1 iken (ÖSYM, 2026a), bu banttaki aday matematikte ortalamanın iki-üç katını yaparak fen üçlüsündeki açığı kapatabilir; çünkü SAY puanında matematiğin ağırlığı fen derslerinin toplamına yakındır. Mühendislik adayının en sık hatası, tıp adayının programını kopyalayıp üç fen dersine dağılmak ve asıl kaldıracı, matematiği, ortalamada bırakmaktır. AYT matematiğin neden "konuyu bilmek yetmez" dersi olduğunu anlatan yazımız bu adayın ilk okuması olmalıdır.

Hukuk ve psikoloji: EA'nın iki yüzü

Hukuk (EA). Devlet: 52 program, 4.942 kontenjan, giriş 369,2-514,7, ortanca 424,5; en yüksek giriş Galatasaray (514,7), Boğaziçi (489,3), İstanbul (481,5). Vakıf: 89 program, 3.306 kontenjan, giriş 369,0-529,3, ortanca 403,5. Dağılımla okunduğunda ortanca 424,5, EA yerleştirme puanı 430'un üstündeki 12.363 ile 410'un üstündeki 29.700 aday arasına, kabaca ilk 15-20 bin bandına düşer; en düşük devlet girişi 369 ise 370'in üstündeki 97.839 adayın sınırındadır.

Psikoloji (EA). Devlet: 79 program, 3.561 kontenjan, giriş 159,0-476,0, ortanca 367,1; en yüksek giriş Boğaziçi (476,0), ODTÜ (470,5), Hacettepe (449,1). Vakıf: 219 program, 5.689 kontenjan, giriş 149,0-513,4, ortanca 295,7. Psikoloji, tablodaki en geniş aralıklı ailedir: aynı ad altında ilk 5 bin bandı (üst devlet programları, EA 450 üstü 5.299 aday) ile 150 puanlık programlar yan yana durur. Bu yüzden "psikoloji istiyorum" cümlesi, hangi bant sorusu sorulmadan bir hedef değildir.

EA'nın çalışma iskeleti, adayların en çok yanıldığı yerdir. EA puanı, AYT matematik ile Türk dili ve edebiyatı-sosyal bilimler-1 testinden oluşur; yani EA adayı bir "sözel" değil, matematiği ağır bir sayısal-sözel karışımıdır. 2026'da AYT matematik ortalaması 7,1, edebiyat-sosyal-1'de edebiyat 23 soruda 6,5, tarih-1 10 soruda 2,9, coğrafya-1 6 soruda 1,9 idi (ÖSYM, 2026a). Hukuk ortancası olan 424 için EA adayının matematikte ortalamanın üç katına, edebiyat-sosyalde iki katına çıkması gerekir; matematiği "sözelciyim" diye bırakan aday, hukukun üst bandını daha 10. sınıfta kapatmış olur. TYT ve AYT'nin iki farklı zihin modu istediğini anlatan yazımız, EA adayı için özellikle geçerlidir.

Öğretmenlik, hemşirelik, işletme, iktisat: geniş aileler

Tablonun kalanı, hedefin adıyla değil bandıyla konuşmanın neden şart olduğunu bir kez daha gösterir. Devlet üniversitelerinde adında "öğretmenliği" geçen 636 program (20.405 kontenjan) 165,6-482,8 aralığında öğrenci aldı, ortanca 372,9; SAY, EA, SÖZ ve DİL puan türlerinin dördü de bu ailededir. Hemşirelik (SAY): devlette 116 program, 11.346 kontenjan, giriş 373,1-458,9, ortanca 395,7. İşletme: devlette 152 program, giriş 225,8-521,5, ortanca 314,3; iktisat: 132 program, giriş 181,8-501,3, ortanca 291,2; uluslararası ilişkiler: 65 program, giriş 227,0-481,2, ortanca 313,9 (ÖSYM, 2026b, Tablo-4; hesaplanmıştır). Bu ailelerde üst bant ile ortanca arasındaki fark 150-200 puandır; hedef "işletme" değil, "İTÜ işletme (521,5)" ya da "ortanca bandı (314)" olarak yazılır ve ikisi bambaşka çalışma planları ister.

10. sınıfta alan seçimi: hedeften geriye doğru

Alan seçimi çoğu zaman "hangi dersi seviyorum" sorusuyla yapılır; oysa doğru sıra tersidir: hedef ailenin puan türü, o puan türündeki konum, sonra alan. Üç soruluk çerçeve şudur. Birinci soru: hedef aile hangi puan türüyle alıyor? Tıp, diş, eczacılık, mühendislik, mimarlık, hemşirelik SAY; hukuk, psikoloji, işletme, iktisat, uluslararası ilişkiler EA. İkinci soru: o puan türünde belirleyici ders hangisi ve bugün oradaki konumum ne? SAY'da AYT matematik ve fen üçlüsü, EA'da AYT matematik ve edebiyat-sosyal-1. Her iki puan türünde de matematiğin ağırlığı büyüktür; bu yüzden 10. sınıfta matematiği bırakma kararı, EA hedefini de daraltır. Üçüncü soru: geçiş maliyeti nedir? SAY alanından EA hedefine geçmek görece kolaydır (matematik ortaktır, edebiyat-sosyal-1 eklenir); EA alanından SAY'a geçmek zordur (fen üçlüsü baştan kurulur). Belirsiz olan öğrenci için matematiği güçlü tutan seçenek, kapıları daha uzun süre açık tutar.

Alan seçimi Maarif Modeli'nin beceri diliyle de uyumlu okunmalıdır: 2024 programı (MEB, 2024) matematiği "matematiksel muhakeme, problem çözme, temsil, veriyle çalışma" gibi alan becerileriyle (MAB1-MAB4) tanımlar; bu beceriler yalnız SAY'ın değil, hukuk ve psikoloji dâhil EA'nın da ölçtüğü becerilerdir. 9'dan 12'ye YKS yol haritamızda 10. sınıfın yerini anlatmıştık; bu yazı o sınıfın en kritik kararını hedef tablosuna bağlar.

Sayıdan plana: hedef ailesine göre haftalık iskelet

Hedef bir sayıya bağlandığında plan üç adımda kurulur. Birincisi, konum. Deneme neti, ÖSYM dağılımında bir sıraya çevrilir; hedef programın giriş puanı aynı dağılımda bir sıradır; ikisinin farkı, kapatılacak mesafedir. İkincisi, ağırlık. Mesafe, puan türünün ağırlıklarına göre derslere dağıtılır: tıp adayında fen üçlüsü, mühendislik adayında AYT matematik, hukuk-psikoloji adayında matematik artı edebiyat-sosyal. Ericsson ve arkadaşlarının (1993) bilinçli pratik bulgusu burada işler: mesafe, en çok yer değiştirten derste ve en zayıf konuda kapatılır; genel tekrarla değil. Üçüncüsü, döngü. Zimmerman'ın (2002) öz-düzenleme modeli, hedefin haftalık izlenip düzeltilmesini ister; Duckworth ve arkadaşlarının (2007) azim çalışması ise uzun vadeli hedefe bağlılığın, hedef somut ve ilerleme görünür olduğunda sürdüğünü gösterir. Kalan süreye göre plan yazımızda mesafenin süreye nasıl yayıldığını anlatmıştık.

Bu okuma Fermat'ta nasıl işler?

Kurumumuzda hedef, öğrencinin söylediği isimle değil, ÖSYM'nin tablosundaki bandıyla kaydedilir: "tıp, devlet, ortanca bandı" ya da "bilgisayar mühendisliği, üst bant". Bu bant sıralamaya, sıralama ders bazında net hedefine çevrilir; cuma denemesi bugünkü konumu verir; FermatAI mesafeyi ders ve konu bazında hesaplar; pazartesi koçluk görüşmesi haftanın ağırlığını buna göre ayarlar; sonraki cuma yeniden ölçülür. Bloom'un (1984) bire bir öğretim bulgusu, mesafenin tek bir derste yığıldığı öğrencide birebir dersin neden en verimli araç olduğunu açıklar; kurumda birebir ders tam bu yerde devreye girer.

Sonuç: hedef isim değil, sıradır

2026'nın tablosu nettir: tıp devlette 465-543, bilgisayar mühendisliği 304-534, hukuk 369-515, psikoloji 159-476. Aynı ad altında birbirinden yüz puan uzak hedefler durur ve her biri farklı bir çalışma planı ister. Hedefinizi bir isim olarak değil, bir sıra ve bir ders ağırlığı olarak yazmak isterseniz; deneme netinizi bu tabloda birlikte konumlandırmak için kurumumuza bekleriz.

Seçilmiş literatür

Bu yazıda başvurulan başlıca kaynaklar; iddiaların izlenebilir olması ve okuyucunun kendi doğrulamasını yapabilmesi için aşağıda listelenmiştir.

• ÖSYM (2026b). 2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler (Tablo 1-3, Şekil 1; Tablo-4: En Küçük ve En Büyük Puanlar). Ankara: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi. osym.gov.tr
• ÖSYM (2026a). 2026-YKS Sınav Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler. Ankara: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi. osym.gov.tr
• Locke, E. A., & Latham, G. P. (2002). Building a Practically Useful Theory of Goal Setting and Task Motivation: A 35-Year Odyssey. American Psychologist, 57(9), 705–717.
• Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a Self-Regulated Learner: An Overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70.
• Ericsson, K. A., Krampe, R. T., & Tesch-Römer, C. (1993). The Role of Deliberate Practice in the Acquisition of Expert Performance. Psychological Review, 100(3), 363–406.
• Duckworth, A. L., Peterson, C., Matthews, M. D., & Kelly, D. R. (2007). Grit: Perseverance and Passion for Long-Term Goals. Journal of Personality and Social Psychology, 92(6), 1087–1101.
• Bloom, B. S. (1984). The 2 Sigma Problem: The Search for Methods of Group Instruction as Effective as One-to-One Tutoring. Educational Researcher, 13(6), 4–16.
• T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli — Öğretim Programları. Ankara. (Alan becerileri MAB, kavramsal beceriler KB, eğilimler E ve sosyal-duygusal beceriler SDB kodlamaları bu programdan alınmıştır.)

Randevu: fermatvip.com/randevu — 0546 260 54 46

İlgili okumalar: 2026 YKS sayılarla: ÖSYM'nin tablosu · Bu netlerle kaç bin sıralama gelir? · TYT ve AYT: iki farklı zihin modu · 9'dan 12'ye YKS yol haritası

Akademik künye — Kurumumuzun eğitimde yapay zekâ yaklaşımı dört kalıcı kayıtla açık erişimde belgelenmiştir. Kuram makalesi: DOI 10.5281/zenodo.21910882. Monografi: DOI 10.5281/zenodo.21894382. Tanım makalesi: DOI 10.5281/zenodo.21309306. Teknik rapor: DOI 10.5281/zenodo.21203519. Kayıtlar CERN tarafından işletilen Zenodo altyapısında tutulur; kuram makalesi ve teknik rapor ayrıca EdArXiv (Center for Open Science) ve SSRN üzerinde de açık erişimdedir. Tüm künyeler: Akademik Temel · Araştırma & Yayınlar.