---
title: "Yeni Nesil Fizik: Formül Ezberinden Modellemeye | Fermat"
description: "Fizikte değişen şey formüller değil, formülün ne için istendiği. Grafik ve deney okuryazarlığı, birim analizi, modelleme becerisi ve en sık rastlanan kavram yanılgıları."
url: https://fermatvip.com/maarif-modeli-fizik-stratejisi
lang: tr
publisher: Fermat Eğitim Kurumları (İzmir, Konak/Alsancak)
date_modified: 2026-08-02
---

# Yeni Nesil Fizik: Formül Ezberinden Modellemeye — Nasıl Çalışılmalı?

Fizikte değişen şey formüller değil, formülün ne için istendiği. Grafik ve deney okuryazarlığı, birim analizi, modelleme becerisi ve en sık rastlanan kavram yanılgıları.

Fermat Fizik Zümresi · 4 Temmuz 2026 · güncellendi 2 Ağustos 2026 · 12 dakikada okunur

Kısa cevap (yönetici özeti): Yeni programda fizikte değişen şey formüller değil, **formülün ne için istendiğidir**. Soru artık "bu bağıntıyı uygula" demiyor; bir durum anlatıp o durumu fiziksel bir modele çevirmenizi bekliyor. Bu nedenle çalışmanın başlangıç noktası formül değil, *modelleme* olmalıdır — ve modellemenin iki taşıyıcısı grafik okuryazarlığı ile birim analizidir.

Değerli velilerimiz ve sevgili öğrencilerimiz;

Fizik, öğrencilerin en çok "formül dersi" olarak gördüğü alandır ve bu algı yeni programla birlikte en pahalı hâle gelen algıdır. Formül bilen ama soruyu çözemeyen öğrenci profili, yeni nesil sorularda belirgin biçimde artmıştır.

İzmir Alsancak'taki **Fermat Eğitim Kurumları (Fermat VIP Kurs)** olarak bu yazıyı, fizik çalışmasının ağırlık merkezini formülden modele taşımak için hazırladık.

bu yazının haritası

*01* Modelleme nedir, neden başlangıç noktası?*02* Grafik okuryazarlığı: fiziğin ikinci dili*03* Birim analizi: hem hata yakalayıcı hem…*04* En sık rastladığımız kavram yanılgıları*05* Deney ve veri okuryazarlığı*06* Fiziği "anlamak" ile "çözebilmek"…*07* Çalışma düzeni: ne kadar soru, ne kadar…

## Modelleme nedir, neden başlangıç noktası?

Bir fizik sorusu, gerçek ya da gerçeğe benzer bir durumu anlatır. Çözümün ilk adımı hesap değil, o durumu *fiziksel bir modele indirgemektir*: hangi büyüklükler var, hangileri değişiyor, hangileri sabit, ne soruluyor?

Bu adım atlandığında olan şey tanıdıktır: öğrenci soruda geçen sayıları görür ve hafızasındaki formüllerden birine yerleştirmeye çalışır. Bazen tutar, çoğu zaman tutmaz — ve tuttuğunda bile öğrenci neden tuttuğunu bilmez, dolayısıyla benzer bir soruda tekrar edemez.

Maarif Modeli'nin dilinde bu, gerçek yaşam durumlarını modelleme becerisidir ve programın açık beklentisidir. Sweller'in (1988) bilişsel yük kuramı da modellemenin neden önce gelmesi gerektiğini açıklar: model kurulmadan yapılan hesap, çalışma belleğinde dayanaksız parçalar biriktirir ve kapasite hızla tükenir.

## Grafik okuryazarlığı: fiziğin ikinci dili

Yeni nesil fizik sorularının belirgin bölümü grafik içerir ve grafik, hesaplanacak bir şekil değil *bir bilgi kaynağıdır*. Grafik okumanın üç katmanı vardır ve öğrencilerin çoğu ilk katmanda kalır:

- **Birinci katman — eksenler ve birimler.** Grafiğin ne ölçtüğüne bakmadan şekle bakmak, en yaygın hatadır. Artan bir eğri "iyi", azalan "kötü" değildir; anlamı eksenler belirler.
- **İkinci katman — eğim ve alan.** Bir grafiğin eğimi ve altında kalan alan genellikle fiziksel bir büyüklüğe karşılık gelir. Konum–zaman grafiğinin eğimi hız, hız–zaman grafiğinin altındaki alan yol demektir. Bu ilişki kurulduğunda grafik, formülün kendisi hâline gelir.
- **Üçüncü katman — davranış yorumu.** Eğrinin nerede diklestiği, nerede yataylaştığı, nerede kırıldığı; sistemin davranışı hakkında bilgi taşır. Sınavda asıl sorulan çoğu zaman budur.

Grafik çalışmasının en verimli yolu hesaplamak değil, **anlatmaktır**: öğrenciden grafiği kendi cümleleriyle betimlemesi istenmelidir. Chi ve arkadaşlarının (1989) kendini açıklama çalışmaları bu tür sözelleştirmenin öğrenme üzerindeki etkisini belgelemiştir.

## Birim analizi: hem hata yakalayıcı hem hatırlatıcı

Birim analizi, çoğu öğrencinin "ayrıntı" sayıp atladığı ancak yeni programda doğrudan işlevsel hâle gelen bir araçtır.

**Hata yakalayıcı olarak:** bir sonucun birimi beklenenle uyuşmuyorsa çözüm yanlıştır — hesabı yeniden kontrol etmeye gerek yoktur, hata kesindir. Bu, sınavda saniyeler içinde uygulanabilen bir doğrulama yöntemidir.

**Hatırlatıcı olarak:** bir bağıntıyı unutan öğrenci, büyüklüklerin birimlerinden yola çıkarak ilişkiyi çoğu zaman yeniden kurabilir. Bu, formül ezberine olan bağımlılığı azaltan en pratik tekniktir.

Birim analizini bir alışkanlık hâline getirmenin yolu, her çözümün sonunda birim kontrolünü zorunlu bir adım yapmaktır. Birkaç hafta içinde otomatikleşir ve maliyeti neredeyse sıfırdır.

Fizikte formül bilmek gerekli ama yeterli değil. Belirleyici olan, formülü *ne zaman ve neden* kullanacağını bilmek.

## En sık rastladığımız kavram yanılgıları

Kavram yanılgısı, bilgi eksikliğinden farklıdır: öğrenci bir şey öğrenmiştir ama yanlış öğrenmiştir ve yanlış olduğunu bilmez. Bu nedenle tekrar işe yaramaz. Fizikte en sık belgelediğimiz yanılgılar şunlardır:

- **Kuvvet–hareket ilişkisi.** Hareketin sürmesi için sürekli kuvvet gerektiği sanısı. Bu, günlük deneyimden (sürtünme) beslenen ve son derece dirençli bir yanılgıdır.
- **Hız ve ivme karışması.** İvmenin sıfır olduğu yerde hızın da sıfır olduğu sanısı; ya da yavaşlayan bir cismin ivmesinin negatif değil "yok" sayılması.
- **Isı ve sıcaklık eşitlenmesi.** İki farklı büyüklüğün aynı kavram gibi kullanılması; hâl değişimi sorularında doğrudan kayba yol açar.
- **Grafik eğimi ile grafik değeri karışması.** Bir noktadaki değere bakılması gerekirken eğime, eğime bakılması gerekirken değere bakılması.
- **Elektrikte akım "tükenmesi".** Devre boyunca akımın azaldığı sanısı; seri devre sorularında sistematik hata üretir.

Bu yanılgıların ortak özelliği, doğru sonuç veren bazı sorularla *uyumlu* olabilmeleridir — bu yüzden uzun süre fark edilmezler. Açığa çıkarmanın tek güvenilir yolu, öğrenciden çözümünü gerekçelendirmesini istemektir.

## Deney ve veri okuryazarlığı

Yeni programın belirgin bir eklentisi deney kurgusu ve veri yorumudur. Sorular "hangi grafik bu deneyin sonucunu gösterir?" ya da "bu düzenekte hangi değişken kontrol edilmiştir?" biçiminde kurulabilir.

Bu tür sorular ezberlenmiş bilgiyle değil, bilimsel süreç becerisiyle çözülür. Çalışılması gereken üç kavram nettir: **bağımsız değişken** (deneyde bilerek değiştirilen), **bağımlı değişken** (ölçülen) ve **kontrol edilen değişkenler** (sabit tutulanlar). Bu üçlü ayrıştırılamadığında deney sorusu yorumlanamaz.

Uygulanabilir bir çalışma yöntemi: her deney sorusunda çözüme geçmeden önce bu üç değişkeni yazmak. Birkaç hafta sonra adım zihinselleşir ve süre maliyeti kalmaz.

Bu tür sorular ezberlenmiş bilgiyle değil, bilimsel süreç becerisiyle çözülür.

Deney ve veri okuryazarlığı

## Fiziği "anlamak" ile "çözebilmek" arasındaki fark

Öğrencilerden sık duyduğumuz bir cümle var: "Konuyu anlıyorum ama soru çözemiyorum." Bu cümle bir çelişki gibi görünür; oysa iki farklı bilgi türünü tarif eder.

Bir konuyu anlamak, anlatılanı takip edebilmektir — pasif bir yeterliliktir ve dersten çıkarken en yüksek düzeydedir. Soru çözebilmek ise bilgiyi *üretebilmektir*: hangi bağıntının ne zaman devreye gireceğine kendi başına karar vermek.

Chi ve Wylie'nin (2014) ICAP çerçevesi bu farkı bir ölçek üzerinde gösterir: öğrenme çıktıları pasif (dinlemek) → aktif (not almak) → yapıcı (kendi açıklamasını üretmek) → etkileşimli (karşılıklı akıl yürütmek) sırasında yükselir. Dersi anlamak ölçeğin alt basamağıdır; sınavda ise üst basamak istenir.

Pratik sonuç şudur: dersten sonra "anladım" hissi, öğrenmenin göstergesi değildir. Tek güvenilir kontrol, defter kapalıyken bir sorunun baştan çözülebilmesidir. Bjork ve Bjork'un (2011) belirttiği gibi, akıcılık hissi ile gerçek öğrenme çoğu zaman aynı yöne gitmez.

## Çalışma düzeni: ne kadar soru, ne kadar çözümleme?

Fizikte soru sayısını artırmak, diğer derslere kıyasla daha az karşılık verir; çünkü ölçülen şey büyük ölçüde aktarımdır. Aynı kazanımın üç farklı bağlamda sorulduğu üç soru, aynı bağlamda sorulmuş otuz sorudan daha fazla öğrenme üretir.

Önerdiğimiz düzen şudur:

- Soruyu çözmeden önce modeli kur ve yaz (hangi büyüklükler, ne soruluyor).
- Çöz.
- Birim kontrolü yap.
- Çözümü *neden* o yoldan yaptığını bir cümleyle açıkla.
- Yanlışsa hata sınıfını etiketle: bilgi eksiği mi, kavram yanılgısı mı, işlem hatası mı, okuma mı?

Bu beş adım, bir soruyu çözme süresini uzatır ama öğrenme miktarını orantısız biçimde artırır. Bjork ve Bjork'un (2011) belirttiği gibi, akıcı ve hızlı geçen çalışma çoğu zaman en az öğrenilen çalışmadır.

**Fermat VIP yaklaşımı:** Fizik derslerimizde çözüm öncesi modelleme adımı zorunludur; öğrenci modeli kurmadan tahtaya geçmez. En fazla 8 kişilik sınıf yapımız her öğrencinin kendi gerekçesini seslendirebilmesini mümkün kılar — kavram yanılgılarının açığa çıktığı asıl an budur.

## Sıkça sorulan sorular

**Formül ezberi tamamen bırakılmalı mı?** Hayır. Temel bağıntıların hızlı erişilebilir olması gerekir; değişen şey, ezberin başlangıç noktası olmaktan çıkmasıdır.

**Matematiği zayıf olan fizikte başarılı olabilir mi?** Belirli bir düzeye kadar; ancak fizik, matematiksel işlemlerin otomatikleşmesini gerektirir. İşlem yükü yüksekse çalışma belleği modellemeye yer bırakmaz.

**Simülasyon ve görsel araçlar işe yarar mı?** Özellikle grafik-davranış ilişkisinde yarar. Ancak izlemek pasif bir etkinliktir; öğrenci parametreyi kendisi değiştirip sonucu tahmin etmelidir.

**Fizikte hangi konudan başlanmalı?** Kuvvet ve hareket, hem soru üretimi yüksek hem de sonraki konuların dayanağıdır. Ayrıca en yaygın kavram yanılgıları bu başlıkta yoğunlaşır.

**Fizik kaygısı olan bir öğrenci nasıl yaklaşmalı?** Fizik, "anlaşılmayan ders" etiketini en çabuk alan alanlardan biridir; birkaç olumsuz deneyim "ben fizikçi değilim" yargısına dönüşebilir. Bandura'nın (1997) özyeterlik çerçevesinde bu bir bilgi değil kimlik ifadesidir ve daha dirençlidir. İşe yarayan yol daha fazla soru çözdürmek değil, öğrencinin başarabileceği bir başlangıç noktası seçip ilerlemeyi görünür kılmaktır.

**Deneysel soruları çözemiyorum, ayrıca mı çalışmalıyım?** Evet ve bu iyi bir yatırımdır: deney soruları belirli ve öğrenilebilir bir yapıya sahiptir (bağımsız, bağımlı ve kontrol edilen değişken). Yapı kavrandığında bu sorular en öngörülebilir kalem hâline gelir.

**Fizikte formül kartı tutmak faydalı mı?** Faydalıdır ancak yalnızca formülü değil *ne zaman kullanıldığını* da içermelidir. Kullanım koşulu yazılmayan bir formül listesi, ezberin başka bir biçimidir.

**Yeni programda fizikte ne değişti?** Formül ezberi yerini modellemeye bıraktı: bir durumu fiziksel bir modele çevirmek, grafik ve deney verisini okumak, sonucun anlamını yorumlamak. Formüller hâlâ gerekli; değişen şey nasıl istendiği.

**Fizikte grafik nasıl çalışılır?** Eksenleri ve birimleri okuyarak başlanır. Bir grafiğin eğimi ve altındaki alan genellikle fiziksel bir büyüklüğe karşılık gelir; bunu görmek grafiği hesaplanacak bir şekil olmaktan çıkarıp bir bilgi kaynağına çevirir.

**Birim analizi neden önemli?** Hem hata yakalayıcı hem de anlam üreticidir. Bir sonucun birimi beklenenle uyuşmuyorsa çözüm yanlıştır; ayrıca birim, büyüklükler arasındaki ilişkiyi hatırlamanın en güvenilir yoludur.

**Fizikte en sık görülen kavram yanılgıları nelerdir?** Kuvvetin hareket için sürekli gerekli sanılması, hızla ivmenin karıştırılması, ısı ile sıcaklığın eşitlenmesi ve grafik eğimi ile grafik değerinin ayırt edilememesi en sık rastladıklarımızdır.

**Soru çözerken önce formüle mi bakmalı?** Hayır. Önce durumun modellenmesi gerekir: hangi büyüklükler var, hangileri değişiyor, hangisi soruluyor? Formül bu modelin sonucudur, başlangıcı değil.

Bandura'nın (1997) özyeterlik çerçevesinde bu bir bilgi değil kimlik ifadesidir ve daha dirençlidir.

Sıkça sorulan sorular

## Sonuç: önce model, sonra hesap

Fizikte yeni programın talebi tek bir cümleyle özetlenebilir: *önce durumu anla, sonra hesapla*. Bu sıra tersine çevrildiğinde formül bilgisi işe yaramaz hâle gelir; doğru kurulduğunda ise az sayıda bağıntıyla çok sayıda soru çözülebilir.

Fermat Eğitim Kurumları olarak İzmir Alsancak'ta fizik programımızı modelleme, grafik okuryazarlığı ve kavram yanılgısı taraması üzerine kuruyoruz. Öğrencinizin fizikteki mevcut tablosunu birlikte görmek için sizi kurumumuza bekliyoruz.

## Kavram bankasından: yaşam bağlamı, yanılgı ve ölçme

Modellemenin ezberden farkını en iyi ders kitabının kendi bağlamları anlatır. Kavram bankamızdan seçtiklerimiz: duvardaki bakır kabloda bekleyen elektronlar, dron ve elektrikli otomobilde ivme, "akım devrede tükenir" yanılgısı ve dört telin ölçüm tablosu.

### Yaşam bağlamı: Duvardaki bakır kabloda bekleyen elektronlar — Elektrik Akımı, Potansiyel Fark ve Direnç · Maarif Modeli ders kitabı

Evlerin duvarları içinde gezen kabloların çekirdeği çoğunlukla bakırdır ve bakır bir iletkendir. Ders kitabındaki şekilde gösterildiği gibi böyle bir iletkenin içinde serbest elektronlar zaten vardır; lamba sönükken bile oradadırlar ve rastgele yönlerde hareket ederler. Bu yüzden anahtar kapatıldığında olan şey "kabloya elektrik gönderilmesi" değildir. Uygulanan potansiyel fark, o düzensiz hareketin üzerine ortak yönlü bir sürüklenme bindirir; iletkenin her yerindeki serbest elektronlar aynı anda düzenli biçimde kaymaya başlar.

Anahtarın anında etki etmesinin sebebi de budur: taşıyıcının uzaktan gelmesi beklenmez, taşıyıcı zaten yerindedir. Bu hareketin ölçüsü elektrik akımıdır. İletkenin dik kesitinden, yüklerin cinsine bakılmaksızın birim zamanda geçen toplam yük miktarı akımı verir; I = q/t bağıntısıyla yazılır ve SI'daki birimi amperdir. Birim zamanda geçen yük miktarı ile akım doğru orantılıdır, yani aynı sürede daha çok yük taşınıyorsa akım büyüktür. Taşınan yük kesikli bir büyüklüktür: bir elektronun yükü qe = –1,6 ∙ 10⁻¹⁹ C'dur ve protonun yük miktarı buna eşittir; q = n·e ilişkisi de buradan gelir.

Kavramsal olarak dikkat edilmesi gereken nokta yön meselesidir. Elektrik akımının yönü, elektronların hareket yönüne zıt kabul edilir. Yani kablodaki elektronlar bir tarafa sürüklenirken, devre şemasında okla gösterilen akım ters tarafı işaret eder; ikisi çelişki değil, aynı olayın iki farklı adlandırmasıdır.

*Kaynak: MEB Maarif Modeli 2026 — Fizik 10. Sınıf Ders Kitabı, s.175*

### Yaşam bağlamı: Dron ve Elektrikli Otomobilde İvme — İvme ve Hareket Grafikleri · Maarif Modeli ders kitabı

KONU: İvme ve Hareket Grafikleri
Maarif 10. sınıf fizik kitabının birinci ünitesi, evrende olup biteni anlamak için yapılan gözlem ve deneylerin konum, yer değiştirme, hız ve zaman değişkenlerini tanımlama ihtiyacı doğurduğunu; ivme ile hız arasındaki ilişkinin ortaya konmasının ise hareket eden sistemlerin dinamiklerini anlamada belirleyici olduğunu söylüyor. Kitap bu bilginin mühendislik, spor, savunma sanayisi ve ulaştırma alanlarında insansız hava araçları, dronlar, denizaltılar ve elektrikli otomobiller gibi araçlara dönüştüğünü belirtiyor.

Bu liste, ivmenin neden hızdan ayrı bir kavram olduğunu görmenin en kısa yolu. Elektrikli bir otomobilde sırtımızı koltuğa bastıran şey hızın büyüklüğü değil, hızın kısa sürede değişmesidir: a = Δv/Δt. Aynı otomobil otoyolda sabit hızla giderken hız büyüktür ama ivme sıfırdır ve o his kaybolur. Sabit hızla yükselen bir dronun ivmesi de sıfırdır; ivme yalnız yükselmeye başladığı ve durduğu anlarda vardır.

Mühendisin bu araçları tasarlarken okuduğu şey grafiklerdir. Hız-zaman grafiğinde doğrunun eğimi ivmeyi, altında kalan alan yer değiştirmeyi verir; yatay doğru sabit hızlı hareketi, yani sıfır ivmeyi gösterir. Bir denizaltı ilerlerken yavaşlayıp geri dönüyorsa grafiği zaman eksenini keser; o an araç durup yön değiştirmiştir ve eksenin altındaki alan negatif alınır. Bu yüzden net alan yer değiştirmeyi, mutlak değerlerin toplamı alınan yolu verir. İvmenin eksi işareti de yönü belirtir, tek başına "yavaşlıyor" anlamına gelmez; yavaşlama ivme ile hızın zıt yönlü olmasıdır. Kitabın 9. sınıftaki temel kavramlar listesinde ivmenin anlık ve ortalama hızın hemen yanında sayılması bu yüzdendir.

*Kaynak: MEB Maarif Modeli 2026 — Fizik 10. Sınıf Ders Kitabı, s.10; MEB Maarif Modeli 2026 — Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı, s.105*

### Kavram yanılgısı: Akım devrede tükenir mi — Elektrik Akımı, Potansiyel Fark ve Direnç

Yaygın inanış: Akım, üreteçten çıktıktan sonra ampulden geçerken "harcanır", bu yüzden ampulden çıkan akım girene göre daha azdır. Devre üzerinde ilerledikçe akım azala azala biter.

Neden çekici: Günlük dilde "elektrik harcamak" deriz, faturaya bakarız, pil biter. Ayrıca ampul ısınır ve ışık verir; bir şeyin tükendiği açıktır. Zihin, tükenen bu şeyi devrede akan tek şeyle, yani akımla özdeşleştirir.

Çürütme: Tükenen şey akım değil enerjidir. Akım, kesitten birim zamanda geçen yük miktarıdır (I = q/t) ve yük ne yaratılır ne yok edilir. Tek kollu bir devrede kesit neresi olursa olsun aynı sayıda elektron geçer; ampulün girişindeki akım da çıkışındaki akım da eşittir. Ampulde düşen şey potansiyel farktır: yükler oradan geçerken taşıdıkları enerjiyi bırakır, ama kendileri eksilmez.

Düşünce deneyi: Bir su devresi düşünün. Pompa suyu döndürüyor, yolun ortasında dar bir su çarkı var. Çark döner, ısınır, iş yapar. Peki çarktan çıkan su, girenden az mıdır? Hayır — aynı debi çıkar, düşen şey basınçtır.

Mini deney: Aynı devreye biri ampulden önce, biri ampulden sonra iki ampermetre seri bağlayın. İki okuma da aynı çıkar.

### Ölçme örneği: Dört telin ölçüm tablosu — Elektrik Akımı, Potansiyel Fark ve Direnç

Bir laboratuvarda dört tel, aynı sıcaklıkta, uçlarına aynı ayarlanabilir gerilim uygulanarak sınanıyor. Her tel için uygulanan potansiyel fark ve ölçülen akım kaydediliyor.

Tel K: 12 V uygulandığında 3 A geçiyor. Tel L: 12 V uygulandığında 1,5 A geçiyor. Tel M: 6 V uygulandığında 1,5 A geçiyor. Tel N: 24 V uygulandığında 2 A geçiyor.

Ayrıca K ve L telinin aynı malzemeden yapıldığı, boylarının eşit olduğu bilgisi veriliyor.

Soru 1: Bu dört telin dirençlerini büyükten küçüğe sıralayınız. Cevap: R = V/I ile hesaplanır. K: 12/3 = 4 Ω. L: 12/1,5 = 8 Ω. M: 6/1,5 = 4 Ω. N: 24/2 = 12 Ω. Sıralama N > L > K = M olur. K ile M'nin farklı gerilimlerde ölçülmesine rağmen aynı dirence sahip olması, direncin uygulanan gerilime bağlı olmadığını gösterir.

Soru 2: K ve L telleri aynı malzemeden ve eşit boydaysa, kesit alanları arasındaki ilişki nedir? Cevap: R = ρ·L/A bağıntısında ρ ve L eşit olduğundan direnç yalnız kesit alanına bağlıdır ve onunla ters orantılıdır. L telinin direnci K'nınkinin iki katı olduğuna göre L telinin kesit alanı K'nınkinin yarısıdır; yani K daha kalın teldir.

Bu bölümdeki örnekler kurumumuzun kavram bankasından alınmıştır; Maarif Modeli ders kitabına dayanan bağlamlar kitaptaki örnekten, ölçme ve yanılgı kartları kurumun kendi ölçüm ve gözlemlerinden türetilmiştir.

## Seçilmiş literatür

Bu yazıda başvurulan başlıca kaynaklar; iddiaların izlenebilir olması ve okuyucunun kendi doğrulamasını yapabilmesi için aşağıda listelenmiştir.

- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2024). *Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli — Öğretim Programları* . Ankara. (Alan becerileri MAB, kavramsal beceriler KB, eğilimler E ve sosyal-duygusal beceriler SDB kodlamaları bu programdan alınmıştır.)
- Sweller, J. (1988). Cognitive Load During Problem Solving: Effects on Learning. *Cognitive Science* , 12(2), 257–285.
- Chi, M. T. H., Bassok, M., Lewis, M. W., Reimann, P., & Glaser, R. (1989). Self-Explanations: How Students Study and Use Examples in Learning to Solve Problems. *Cognitive Science* , 13(2), 145–182.
- Bjork, R. A., & Bjork, E. L. (2011). Making Things Hard on Yourself, But in a Good Way: Creating Desirable Difficulties to Enhance Learning. In *Psychology and the Real World* . Worth Publishers.
- Chi, M. T. H., & Wylie, R. (2014). The ICAP Framework: Linking Cognitive Engagement to Active Learning Outcomes. *Educational Psychologist* , 49(4), 219–243.
- Vygotsky, L. S. (1978). *Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes* . Harvard University Press.
- Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving Students' Learning With Effective Learning Techniques. *Psychological Science in the Public Interest* , 14(1), 4–58.
- Hattie, J. (2009). *Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement* . Routledge.
- Bandura, A. (1997). *Self-Efficacy: The Exercise of Control* . W. H. Freeman.

**Randevu:** [fermatvip.com/randevu](https://fermatvip.com/randevu) — 0546 260 54 46

İlgili okumalar: [Maarif Modeli'nde matematik](https://fermatvip.com/maarif-modeli-matematik-stratejisi) · [Maarif Modeli ile YKS'de değişen ne](https://fermatvip.com/maarif-modeli-yks-donusumu) · [Deneme sınavı nasıl analiz edilir](https://fermatvip.com/deneme-analizi-nasil-yapilir)

**Akademik künye —** Kurumumuzun eğitimde yapay zeka yaklaşımı dört kalıcı kayıtla açık erişimde belgelenmiştir. Kuram makalesi: DOI [10.5281/zenodo.21910882](https://doi.org/10.5281/zenodo.21910882). Monografi: DOI [10.5281/zenodo.21894382](https://doi.org/10.5281/zenodo.21894382). Tanım makalesi: DOI [10.5281/zenodo.21309306](https://doi.org/10.5281/zenodo.21309306). Teknik rapor: DOI [10.5281/zenodo.21203519](https://doi.org/10.5281/zenodo.21203519). Kayıtlar CERN tarafından işletilen Zenodo altyapısında tutulur; kuram makalesi ve teknik rapor ayrıca EdArXiv (Center for Open Science) ve SSRN üzerinde de açık erişimdedir. Tüm künyeler: [Akademik Temel](https://fermatvip.com/arastirma/) · [Araştırma & Yayınlar](https://fermatvip.com/fermatai-arastirma-yayinlari).

konuyla ilgili yazılar

### Yeni Nesil Matematik: Beceri Kodları ve Kavram Yanılgıları Ekseninde Çalışmak

çevir ↺

❝ Matematikte performansı belirleyen etkenlerden biri hiçbir konu listesinde yer almaz: derse karşı geliştirilen duygusal tutum.

[Yazıyı aç →](https://fermatvip.com/maarif-modeli-matematik-stratejisi)

### Maarif Modeli ile YKS'de Değişen Ne? Konu Listesi Değil, Ölçülen Şey

çevir ↺

❝ Bağlamlı ve çok adımlı soruda bu mümkün değildir: yanlış kurulmuş bir şema, ilk adımda çözümü yanlış yöne çevirir.

[Yazıyı aç →](https://fermatvip.com/maarif-modeli-yks-donusumu)

### Deneme Sınavı Nasıl Analiz Edilir? Netin Ötesindeki Veri

çevir ↺

❝ "Matematikte 12 yanlışım var" cümlesi bir tanı değildir.

[Yazıyı aç →](https://fermatvip.com/deneme-analizi-nasil-yapilir)

---

*Bu metin https://fermatvip.com/maarif-modeli-fizik-stratejisi sayfasının Markdown ikizidir; içerik HTML sayfasıyla aynıdır. Kurumun yapay zeka özet dosyası: https://fermatvip.com/llms.txt*